Risicoprofiel

Financiële risico factoren

De activiteiten van de Groep stellen haar bloot aan diverse financiële risico's: marktrisico (valutarisico, renterisico en prijsrisico), kredietrisico en liquiditeitsrisico. Vanuit het risicobeleid wordt onderkend dat de financiële markten niet te voorspellen zijn en dat er naar gestreefd dient te worden om de mogelijke negatieve effecten hiervan op de financiële resultaten van de Groep te beperken. De Raad van Bestuur geeft schriftelijke beleidsregels uit voor het totale risicobeleid evenals schriftelijke beleidsregels voor specifieke gebieden zoals valutarisico, renterisico, het gebruik van derivaten en overige financiële instrumenten en het uitzetten van overtollige liquide middelen. De Raad van Bestuur delegeert bevoegdheden en verantwoordelijkheden met betrekking tot de uitvoering van beleid voor valutarisico en renterisico aan commissies waarvan de CFO voorzitter is. De Raad van Bestuur behoudt hierbij het recht om de door deze commissies genomen beslissingen terug te draaien. Risicomanagement wordt centraal uitgevoerd in nauwe samenwerking met de groepsmaatschap- pijen. De Groep identificeert, evalueert en dekt bepaalde financiële risico's af en maakt hierbij gebruik van derivaten.

Marktrisico

Valutarisico De prijzen die Océ voor producten en diensten aan haar klanten berekent, luiden in de lokale valuta van de klant. De verkooporganisaties maken een zo groot mogelijk deel van de kosten in de lokale valuta. Echter, omdat een substantieel deel van de kosten voortkomend uit productie en ontwikkeling van producten in de Euro-zone wordt gemaakt, ontstaat een valutarisico (transactierisico) met betrekking tot de goederenstromen van de Euro-zone naar landen buiten de Euro-zone. De verplaatsing van een deel van de productie- activiteiten naar Azië heeft de netto omvang van het valutarisico verminderd, omdat de betaling van de aldaar geproduceerde goederen in US dollars plaatsvindt. De netto kasstromen in valuta's anders dan de euro worden actief beheerst door de valutacommissie in lijn met het beleid voor valutarisico.

met name de kasstromen van de US dollar, de Japanse yen, de Australische dollar en het Pond sterling voor een 12-maands periode op voort- schrijdende basis worden ingedekt tot een maximum van 80% van de netto kasstromen. Periodiek worden alle valuta's waarin Océ transacties verricht beoor- deeld, in termen van handelsvolume en volatiliteit in marktprijzen, om te beoordelen of de lijst van valuta's, die worden beheerst, dient te worden gewijzigd.

De valutacommissie komt tweewekelijks bijeen om de marktontwikkelingen van vreemde valuta's en de valutaposities te beoordelen en op basis hiervan te beslissen of de afdekkingsinstrumenten effectief zijn en in lijn liggen met het valutarisicobeleid en ver - wachte marktontwikkelingen. Indien nodig worden aanvullende afdekkingsmaatregelen genomen.

Leningen tussen groepsmaatschappijen worden verstrekt in de lokale valuta. Hierdoor wordt de Groep blootgesteld aan valutarisico. Het valutarisico voortkomend uit leningen tussen groepsmaatschap- pijen wordt voor 100% afgedekt.

Indien per 30 november 2008 de euro zou zijn verzwakt met 16% (2007: 7% verzwakt) ten opzichte van belangrijke valuta's voor Océ, waarbij alle overige variabelen constant worden verondersteld, zou het resultaat voor belastingen, evenals in 2007, niet zijn veranderd. De invloed hiervan op het eigen vermogen zou een verlies van € 28 miljoen (2007: € 10 miljoen verlies) in de hedge reserve zijn geweest. Het percentage dat is gebruikt in deze gevoeligheids analyse is een 6-maands gewogen gemiddelde van de historische volatiliteiten van de valuta's in relatie tot de euro.

Omrekeningsverschillen (translatierisico) worden niet afgedekt. Dit risico wordt als inherent beschouwd aan de activiteiten van een internationaal bedrijf.

Renterisico Renterisico's die binnen de reikwijdte van het renterisicobeleid vallen zijn: 'asset-liability mismatch exposure' en 'financial ratio exposure'.

De 'asset-liability mismatch exposure' wordt getoetst door het verschil in looptijd van de activa en de rentedragende schulden te bepalen. De centrale doelstelling van het renterisicobeleid is om de looptijd van de rentedragende schulden tussen 40% en 80% van de looptijd van de activa te brengen en te behouden. De bovengrens van 80% is gesteld om de variabiliteit in kasstromen uit operationele activiteiten te kunnen opvangen en voldoende ruimte te behouden voor wijzigingen ten aanzien van verwachte rentepercentages.

De renterisico-commissie komt ieder kwartaal bijeen om de uitstaande posities en de afdekkings- instrumen ten voor de euro en de US dollar te beoordelen, omdat deze meer dan 80% van de totale waarde van de activa van Océ vormen. Activa genoteerd in euro (en een groot deel van de activa genoteerd in US dollar) worden gefinancierd door middel van schulden met variabele rentes. Océ maakt gebruik van derivaten om haar blootstelling aan renterisico's te beheersen.

Kasstroom renterisico's voortkomend uit de bloot- stelling aan variabiliteit in toekomstige kasstromen van de variabel rentende financieringsinstrumenten wordt beheerst door gebruik te maken van interest rate swaps waarbij variabele rentes op leningen naar vaste rentes worden geswapped.

Reële waarde renterisico's komen voort uit leningen met vaste rentepercentages. De vaste rentes worden van vast naar variabel geswapped.

Indien per 30 november 2008 de rentepercentages van de euro en US dollar voor alle looptijden 1,55% hoger (2007: 0,9% hoger) zou zijn geweest, waarbij alle overige variabelen constant worden verondersteld, zou het resultaat voor belastingen € 2,6 miljoen hoger zijn geweest (2007: € 2,6 miljoen hoger). De invloed hiervan op het eigen vermogen zou een winst van € 12,6 miljoen (2007: € 9,5 miljoen winst) in de hedge reserve zijn geweest. Het percentage dat is gebruikt in deze gevoeligheids analyse is een gewogen gemiddelde van de 30-daagse historische volatiliteiten van de euro en US dollar 2-jaars rentes.

Océ wordt blootgesteld aan 'financial ratio exposure' omdat Océ is overeengekomen te streven naar een zo laag mogelijke Netto financieringslasten/EBITDA ratio. De 'financial ratio exposure' wordt gemeten op geconsolideerd niveau van de Groep. Aan het eind van ieder kwartaal wordt het niveau van de rente- dekking gemeten en wordt een analyse gemaakt van de risico's die verband houden met de hoogte en de variabiliteit van de ratio.

Prijsrisico

Océ loopt geen significant risico met betrekking tot het prijsrisico van eigen vermogensinstrumenten die geclassificeerd zijn als 'Voor verkoop beschikbare financiële activa'. Océ heeft geen financiële instrumenten waarvan de reële waarde gerelateerd is aan goederenprijzen.

Kredietrisico

Océ heeft geen significante concen traties van kredietrisico's. Beleidslijnen worden gehanteerd om zekerheid te verschaffen dat verkopen plaatsvinden aan klanten met een goede kredietreputatie.

Transacties in deposito's, derivaten en liquide middelen vinden enkel plaats bij financiële instellingen die een S&P kredietbeoordeling hebben van tenminste A- (of het equivalent hiervan uit- gegeven door Moody's of Fitch). De Groep hanteert beleidslijnen die de blootstelling aan kredietrisico beperken tot financiële instellingen met een hoge kredietwaardigheid.

Liquiditeitsrisico

Prudent liquiditeitsrisico-beheer impliceert het aanhouden van voldoende liquide middelen, het beschikbaar hebben van voldoende financierings- bronnen via gecommitteerde kredietfaciliteiten en het vermogen bezitten om marktposities af te sluiten. Océ stelt zich ten doel flexibiliteit in de financiering te waarborgen door middel van het aanhouden van voldoende gecommitteerde kredietfaciliteiten.

Océ beschikt over € 735,3 miljoen aan krediet- faciliteiten voornamelijk bestaande uit een 'multi- currency revolving' kredietfaciliteit van € 500 miljoen aan Océ N.V. en een kredietfaciliteit van € 150 miljoen aan Océ-Interservices N.V./S.A. De kredietfaciliteiten zijn gecommitteerd bij diverse internationale banken in 2006 en hebben een looptijd tot en met 2011. Per balansdatum is van deze kredietfaciliteiten € 373,9 miljoen gebruikt voor details over trekkingen onder de kredietfaciliteiten).

Langlopende leningcontracten bevatten financiële convenanten zijnde een Net debt/EBITDA-toets en een rentedekkings-toets op niveaus die markt- conform zijn voor ondernemingen met een kredietprofiel dat vergelijkbaar is met die van Océ. In 2008 is de strategie van de Groep, die niet is gewijzigd ten opzichte van 2007, gericht op het behouden van een Net debt/EBITDA ratio lager dan 3, welke valt binnen de gestelde limieten in de leningconvenanten. Volgens de leningconvenanten dient de Net debt te worden gecorrigeerd voor in contracten besloten derivaten, non-eligible cash en financiële garantiecontracten. EBITDA wordt gedefinieerd als het resultaat voor belasting van de Groep, gecorrigeerd voor de netto financierings- lasten (exclusief valutaresultaten op financierings- activiteiten), afschrijvingen en amortisatie.

De Net debt/EBITDA ratio bedraagt 2,53 per 30 november 2008 (2007: 1,36) en blijft hiermee binnen de afgesproken leningconvenanten. In de lening documentatie is een clausule opgenomen ten aanzien van material adverse changes, alsmede de interest coverage ratio EBITDA/Netto interest. Deze is per 30 november 2008 hoger dan 4, conform de contractuele afspraak.

De onderstaande tabel toont een overzicht van de contractueel verschuldigde betalingen inclusief rente.

Vermogensbeheer

Ten aanzien van vermogens beheer zijn de doel- stellingen van de Groep gericht op de waarborging van de continuïteit om rendementen te behalen voor aandeelhouders, voordelen voor andere belang- hebbenden te behalen en om via een optimale vermogensstructuur de vermogenskosten te verminderen.

Om de vermogensstructuur te behouden of aan te passen, kan de Groep besluiten om bedragen die in de vorm van dividend worden uitgekeerd aan de aandeelhouders te wijzigen, terugbetalingen van kapitaal aan de aandeelhouders te doen, nieuwe aandelen uit te geven of activa te verkopen om de verplichtingen te verlagen. In overeenstemming met de leningconvenanten die Océ heeft afgesloten beheert de Groep het vermogen op basis van de Net debt/EBITDA ratio.